Kencing Manis Mengandung (GDM): Bila Saringan OGTT dan Cara Kawal
Kencing manis mengandung (GDM) boleh dikawal dengan diet, senaman ringan dan pemantauan gula darah — dan saringannya dijalankan melalui ujian OGTT, lazimnya pada minggu 24-28 kehamilan. GDM ialah kencing manis yang dikesan pertama kali semasa hamil, apabila hormon daripada plasenta mengganggu tindakan insulin dalam badan.
Apa Itu GDM?
GDM (gestational diabetes mellitus) ialah kencing manis yang dikesan pertama kali semasa hamil. Ia berlaku kerana hormon daripada plasenta mengganggu tindakan insulin, menjadikan tubuh sukar mengawal paras gula dalam darah. Ini bukan disebabkan makan manis semata-mata — hormon plasenta adalah punca utama.
Prevalens GDM di Malaysia meningkat hampir dua kali ganda, daripada 12.5% pada 2016 kepada 27.1% pada 2022 (Chong et al. 2025). IDF Diabetes Atlas 2025 pula melaporkan prevalens GDM Malaysia pada 27.3%, dengan kira-kira 160,407 kelahiran hidup setahun terjejas oleh hiperglisemia dalam kehamilan.
Bila Saringan OGTT Dilakukan?
Saringan GDM menggunakan ujian OGTT (Oral Glucose Tolerance Test) — anda minum 75g larutan glukosa, dan darah diambil sebelum serta selepasnya. Lazimnya ujian ini dijalankan pada minggu 24-28 kehamilan, mengikut jadual antenatal buku pink di klinik kerajaan.
Ingat juga bahawa suplemen yang diberikan klinik kerajaan — seperti asid folik, New Obimin atau Zincofer — berperanan penting dalam menyokong kehamilan yang sihat.
Siapa Perlu Saringan Awal?
Saringan awal mungkin dilakukan jika anda berisiko tinggi, antaranya:
- Sejarah GDM pada kehamilan sebelum ini
- Ahli keluarga menghidap diabetes
- BMI tinggi
- Umur lebih 35 tahun
Kriteria Diagnosis GDM
Mengikut kriteria WHO yang diguna pakai CPG KKM, GDM disahkan jika mana-mana satu bacaan berikut dipenuhi: puasa ≥5.1 mmol/L, 1 jam ≥10.0 mmol/L, atau 2 jam ≥8.5 mmol/L.
Risiko Jika Tidak Dikawal
GDM yang tidak dikawal meningkatkan risiko bayi besar (macrosomia), kesukaran bersalin, peningkatan risiko pre-eklampsia dan pembedahan C-section, gula darah rendah pada bayi selepas lahir, serta risiko diabetes jenis 2 jangka panjang untuk ibu dan anak.
Cara Kawal GDM
Kawalan bermula dengan diet — pilih karbohidrat rendah GI dengan bahagian terkawal — digabungkan dengan senaman ringan seperti berjalan dan pemantauan gula darah. Ketahui juga makanan yang perlu dielakkan semasa hamil agar pilihan diet anda lebih tepat. Jika langkah ini tidak mencukupi, doktor boleh memberi metformin atau insulin. Jangan berhenti sendiri.
Selepas Bersalin
Gula darah lazimnya kembali normal selepas bersalin. Anda dinasihatkan mengulang ujian OGTT 6-12 minggu selepas bersalin (amalan KKM), kerana anda kekal berisiko diabetes jenis 2 — susulan berkala penting. Penyusuan susu ibu juga digalakkan. Jika anda merancang bersalin di hospital kerajaan, fahami pilihan anda melalui panduan Skim FPP hospital kerajaan vs swasta.
Rujukan
- Chong et al. (2025). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12453186
- International Diabetes Federation (IDF). IDF Diabetes Atlas — Malaysia. https://diabetesatlas.org/data-by-location/country/malaysia
- World Health Organization (WHO). Diabetes fact sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes
- Garis Panduan Klinikal KKM (CPG) — rujukan am pengurusan diabetes dalam kehamilan.
Artikel ini untuk tujuan pendidikan dan bukan nasihat perubatan. Sentiasa rujuk doktor atau bidan anda.
Soalan Lazim
Bila saringan GDM dilakukan semasa hamil?
Ujian OGTT lazimnya dijalankan pada minggu 24-28 kehamilan mengikut jadual antenatal buku pink di klinik kerajaan. Saringan awal mungkin dilakukan lebih awal jika anda berisiko tinggi, contohnya ada sejarah GDM sebelum ini atau ahli keluarga menghidap diabetes.
Sakit ke ujian OGTT?
Ujian OGTT melibatkan pengambilan darah sebelum dan selepas minum 75g larutan glukosa — sama seperti cabutan darah biasa. Ketidakselesaan hanya sedikit dan bersifat sementara.
Apa perlu saya buat jika disahkan GDM?
Ikuti nasihat pasukan kesihatan: kawal diet dengan karbohidrat rendah GI dan bahagian terkawal, buat senaman ringan seperti berjalan, dan pantau gula darah. Jika langkah ini tidak mencukupi, doktor mungkin memberi metformin atau insulin — jangan berhenti sendiri.
Adakah GDM kekal selepas bersalin?
Gula darah lazimnya kembali normal selepas bersalin, dan anda dinasihatkan mengulang ujian OGTT 6-12 minggu selepas bersalin (amalan KKM). Namun anda kekal berisiko diabetes jenis 2, jadi susulan berkala penting. Penyusuan susu ibu juga digalakkan.